آشنايى و اثرپذيرى رهبران مسيحى از آراء و عقايد اسلامى انجاميد . اين آشنايى مسير انتقال علوم اسلامى و دستاوردهاى فرهنگى جهان اسلام را به اروپا تسهيل نمود . 2 . اندلس اندلس يا اسپانيا يكى از مهم‌ترين كانون‌هاى تلاقى و رويارويى فرهنگ اروپايى و فرهنگ اسلامى است . « 1 » به اعتبار همين اهميت ، بسيارى از محققانْ اندلس را بازار معرفت و فرهنگ جهانى مىدانند ؛ « 2 » زيرا مسلمانان به عنوان توليدكنندگان و عرضه‌كنندگان ، و اروپاييان نيز به عنوان مشتريانِ متاع‌هاى اسلامى در آنجا حضورى فعال داشتند . فتوحات اسلامى در اندلس از سال 92 هجرى آغاز شد « 3 » و پس از سه سال بيشتر اسپانيا به تصرف مسلمانان درآمد . نخستين فاتحان اسپانيا طارق بن زياد و موسى بن نُصَير بودند . « 4 » شهرهاى مهم اين سرزمين مانند قرطبه ، غرناطه ، البيره ، مالاگا ، اشبيله و طُلَيطُله يكى پس از ديگرى به تصرف فاتحان مسلمان درآمدند . « 5 » فتح سريع و گسترده اسپانيا حاكى از استقبال مردم و عدم‌مقاومت آنها در برابر فاتحان مسلمان بود . بدين‌رو ساكنان اصلى اين سرزمين ( بربرها ، گوت‌ها و واندال‌ها ) خيلى زود مقهور سپاهيان مسلمان شدند . « 6 » سرتوماس آرنولد ضمن تأييد اين مطلب مىنويسد : مردم از ورود جنگ‌آوران عرب به‌عنوان نجات‌دهندگان خود از اين‌گونه ستمگرىهاى بىرحمانه ، درودگويان استقبال كردند و شهرهاى گشوده‌شده را براى آنان پاسدارى نمودند و دروازه‌هاى شهرهاى در محاصره افتاده را به روى آنان گشودند . « 7 » بيدادگرى فرمانروايان گوتى در اسپانيا موجب شد فتح آنجا براى مردم به‌منزله انقلاب

--> ( 1 ) . احمد امين ، ظهر الاسلام ، ص 577 - 573 . ( 2 ) . عبدالحسين زرّين‌كوب ، كارنامه اسلام ، ص 173 . ( 3 ) . تلمسانى ، نفح الطيب فى غصن الاندلس الرطيب ، ج 1 ، ص 216 ؛ اخبار مجموعه ، ص 17 . ( 4 ) . ابن عذارى مراكشى ، البيان المغرب فى اخبار الاندلس و المغرب ، ج 2 ، ص 9 - 2 . ( 5 ) . همان ، ص 15 - 11 . ( 6 ) . ابراهيم بيضون ، الدولة العربية فى إسبانية من الفتح حتى سقوط الخلافة ، ص 73 - 70 . ( 7 ) . سرتوماس آرنولد ، علل گسترش اسلام ، ترجمه حبيب اللّه آشورى ، ص 297 .